 | | plakat wystawy Fin de sciecle |
Dla miłośników secesji Kraków jest jak wybujały ogród, w którym znaleźć można niezwykłe okazy jednego z najbardziej dekoracyjnych kierunków artystycznych. Dodatkowo, tego lata, w Gmachu Głównym Muzeum Narodowego oglądać można wystawę sztuki użytkowej z przełomu XIX i XX wieku pt. “Fin de siècle w Krakowie”. Większość eksponatów stanowi duży wybór polskiego plakatu secesyjnego, druków ulotnych i grafik. Są też obiekty z kolekcji tkanin i rzemiosła artystycznego: secesyjne meble, szkło ozdobne, ceramika i wyroby złotnicze.
Nazwa Secesja powstała w Wiedniu, ale funkcjonowały też inne określenia, podkreślające nowość, młodość i chęć odłączenia się od tradycji - Jugendstil w Niemczech, Modern Style w Anglii, Art Nouveau we Francji. W Polsce styl secesyjny wpisuje się w założenia artystyczne nurtu Młodej Polski, a Kraków wyróżniał się w sposób szczególny. Tutaj tworzyli Wyspiański, Mehoffer, Axentowicz, Weiss, Talowski i wielu innych.
 | | Józef Mehoffer, Dziwnyogrod |
|
 | | Serwis do czarnej kawy |
Około 1890 roku, młodzi twórcy z różnych krajów Europy, chcąc oddzielić się (secessio) od panującego wówczas akademizmu i eklektyzmu w sztuce i architekturze, postanowili stworzyć własny styl odpowiadający współczesności oraz nowe zasady kształtowania dzieła sztuki. Podstawowym założeniem secesji była integracja sztuk - zespolenie wszystkich rodzajów twórczości: od architektury, przez malarstwo i rzeźbę, a także sztukę użytkową i rzemiosło artystyczne. Dążono do zatarcia granic między poszczególnymi dyscyplinami sztuki.
 | | Lodownia z kompletu do jadalni, 1903 |
Według secesyjnej estetyki wystrój zewnętrzny budynku powinien tworzyć kompozycyjną i kolorystyczną jedność stylową z wystrojem wnętrza, meblami, zastawą stołową, a nawet ubiorem dam. Każdy mebel i sprzęt istniał nie sam przez się, lecz jako część harmonijnej całości. Idea odrodzenia sztuki dekoracyjnej wiązała się z pragnieniem przepojenia pięknem życia codziennego.
Charakterystycznymi cechami stylu secesyjnego są: płynne, faliste, długie linie; abstrakcyjna i roślinna ornamentyka; swobodne układy kompozycyjne, asymetria, płaskie kształty i plamy obwiedzionymi mocnym konturem. Większość motywów secesyjnych odnosiła się do świata przyrody. Do ulubionych kwiatów należały lilia i kalia, do ptaków - łabędź i paw. Preferowano rośliny na wysokich łodygach (irysy, mieczyki) oraz pnącza o falistych lub skręconych wiciach (powoje). Wprowadzono także rośliny pospolite: rumianki i osty.
 | | Makata |
|  | | Stanisław Wyspiański, Słoneczniki, projekt polichromii |
|
W secesji przedmioty codziennego użytku stawały się dziełami sztuki, spełniając przy tym funkcje praktyczne, a ich projektowaniem zajmowali się najlepsi artyści. Dobrze zrobiony wazon czy krzesło mogły mieć taką samą wartość artystyczną jak obraz. W architekturze zaokrąglano kanty, zakrzywiano ściany, wyginano gzymsy. Zmieniono radykalnie gamę kolorystyczną, wprowadzając barwy jasne, pastelowe, chętnie stosowano efekty połysku i opalizacji. Secesja odrodziła niemal wszystkie gałęzie zdobnictwa, w szczególności szkło, ceramikę, meblarstwo, witrażownictwo, metaloplastykę, jubilerstwo. Jest to też okres narodzin nowoczesnego plakatu, który używa syntetycznego wyrazistego języka. Plakat prócz pełnienia funkcji informacyjnych i reklamowych stał się samodzielnym dziełem sztuki.
Brosza, Karol Czaplicki, 1900
|
 | | Stanisław Wyspiański, Nasturcje, projekt polichromii kościoła Franciszkanów w Krakowie |
|  | | Teodor Axentowicz, Plakat |
|  | | Bielizna |
|
 | | plakat wg projektu Teodora Axentowicza |
|  | | Portfel |
|  | | Stanisław Wyspiański, Portret podwjny Elizy Pareńskiej |
|
Michał Treliński
 Fin de siècle w Krakowie
Gmach Główny Muzeum Narodowego w Krakowie, al. 3 Maja 1
13 lipca – 17 września 2006
wystawa prezentowana w ramach cyklu „Od Końca Wieku do Końca Wieku”
Atrakcją letniego sezonu 2006 w Muzeum Narodowym w Krakowie będzie wystawa Fin de siècle w Krakowie, prezentowana w Gmachu Głównym od 13 lipca do 17 września.
Jest to kolejna z wystaw z cyklu „Od Końca Wieku do Końca Wieku”, który pozwala zapoznać się z arcydziełami malarstwa, rzeźby, grafiki oraz sztuki użytkowej, często eksponowanymi po raz pierwszy, składającymi się na panoramę przemian i prądów artystycznych od końca XIX wieku do końca wieku XX.
Twórczość przełomu wieków XIX i XX przedstawi właśnie wystawa Fin de siècle, natomiast do sztuki końca XX wieku wprowadza widza nowo otwarta w Muzeum Narodowym w Krakowie stała Galeria Sztuki Polskiej XX wieku, prezentująca malarstwo, rzeźbę oraz twórczość z wykorzystaniem najnowszych mediów. Wystawa Fin de siècle nie przypadkiem powstaje w Krakowie, mieście, w którym narodził się sztuka Młodej Polski. Ekspozycja wprowadza w atmosferę tamtego okresu, przybliża obraz życia Krakowa około 1900 roku. To właśnie wtedy w Krakowie miały miejsce najważniejsze wydarzenia kulturalne, rodziła się i działała bohema krakowska, która nadawała miastu niepowtarzalny styl. Do legendy przeszły zarówno nowatorskie wydarzenia artystyczne, jak i bogate życie towarzyskie jej członków. |
; "plakat wystawy Fin de sciecle")
; "Józef Mehoffer, Dziwnyogrod")
; "Serwis do czarnej kawy")
; "Lodownia z kompletu do jadalni, 1903")
; "Makata")
; "Stanisław Wyspiański, Słoneczniki, projekt polichromii"){kind=small}
; "Stanisław Wyspiański, Nasturcje, projekt polichromii kościoła Franciszkanów w Krakowie")
; "Teodor Axentowicz, Plakat")
; "Bielizna")
; "plakat wg projektu Teodora Axentowicza")
; "Portfel")
; "Stanisław Wyspiański, Portret podwjny Elizy Pareńskiej")
